Παλαιοτερα θεματα διαλογου

  

ΔΙΑΛΟΓΟΣ #02 Ο Ευνουχισμός και η πραγματικότητα (του;)

Ευνουχίζω: (μτφ) αφαιρώ τη δημιουργικότητα ή τις ικανότητες (κάποιου), τον καθιστώ αδύναμο, αναποτελεσματικό, άχρηστο. Συν. Περιορίζω, νεκρώνω. (Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Μπαμπινιώτη).

Η ψυχαναλυτική θεωρία έχει υπογραμμίσει ότι η ελευθερία στην ομιλία (βλ. ελεύθεροι συνειρμοί) δεν είναι καθόλου αυτονόητη και δύναται να αποκτηθεί εντός μιας σχέσης (πχ της ψυχαναλυτικής). Επίσης, έχει τονίσει ότι η ικανότητα του σκέπτεσθαι, απότοκος της κυριαρχίας της αρχής της πραγματικότητας, αποτελεί μια ιδιαίτερα σύνθετη και ευάλωτη  κατάκτηση του υποκειμένου. Σε ένα συνέδριο με θέμα τον «Ευνουχισμό» σκεφτήκαμε να προσπαθήσουμε να ενδυναμώσουμε τη δημιουργική πλευρά των σκέψεων και των συνειρμών, ανοίγοντας  αυτόν τον χώρο συζήτησης πέραν των εργασιών του 9ου Συνεδρίου της ΕΨΕ 

Εφέτος λοιπόν, υπάρχει στο Διάλογο ένας χώρος συζήτησης περί ευνουχισμού. Εκεί μπορείτε να υποβάλετε τα σχόλια, τις σκέψεις σας ή τις εντυπώσεις σας από το συνέδριο. Περιμένουμε τη συμμετοχή σας και σας ευχόμαστε καλό και δημιουργικό συνεδριακό διήμερο.

Χρυσή Γιαννουλάκη

Ο ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (ΤΟΥ;)

Χρυσή Γιαννούλακη

Η πρόσκληση για ενεργητική συμμετοχή στο Διάλογο περί του Ευνουχισμού αποτελεί ταυτόχρονα και μία πρόκληση εφόσον, σύμφωνα με τον ορισμό που διαβάζουμε στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Μπαμπινιώτη, «ευνουχίζω» σημαίνει (μτφ) αφαιρώ τη δημιουργικότητα ή τις ικανότητες (κάποιου), τον καθιστώ αδύναμο, αναποτελεσματικό, άχρηστο. Συν. Περιορίζω, νεκρώνω. 

Στο φροϋδικό έργο, η έννοια του ευνουχισμού ως μια μυθική πραγματικότητα ανευρίσκεται σε μια µυθολογική κατασκευή, στο  Τοτέμ και Ταμπού (1912),  όπου ο πατέρας της πρωταρχικής ορδής ευνούχιζε τους γιούς του για να κατέχει μόνο αυτός τα θηλυκά της ορδής· μια απεικόνιση της στήριξης του Νόμου στην «απειλή του ευνουχισμού» που σφραγίζει την απαγόρευση της αιμομιξίας, στοιχειοθετώντας την ανθρώπινη τάξη. Στη φροϋδική σκέψη, το σύμπλεγμα του ευνουχισμού αποτελεί μια αναπόσπαστη συνιστώσα του οιδιπόδειου συμπλέγματος, ιδιαίτερα  στην απαγορευτική και κανονιστική λειτουργία του. 

Στην ψυχαναλυτική γραμματεία, ο «ευνουχισμός» αποτελεί το κεντρικό σύμβολο της τομής και η αποδοχή της τομής συνιστά την εισαγωγή του ανθρώπινου όντος στο χώρο της νεύρωσης όπου υποκείμενο και αντικείμενο διαχωρίζονται και ο τριαδικός ψυχικός χώρος βρίσκει την απαρχή του. Όλοι σχεδόν οι σημαντικοί ψυχαναλυτές έχουν προσθέσει τη δική τους οπτική επί του θέματος «αναπτύσσοντας με πιστότητα ή με νεωτερισμούς» (Βαρτζόπουλος, σελ. 29) την φροϋδική έννοια η οποία «εμπλουτίζει ουσιαστικά της δυνατότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται πως λειτουργεί υποκειμενικά και εντός του κοινωνικού του χώρου» ((Βαρτζόπουλος, σελ. 29). 

 Είναι ενδιαφέρον ότι σε συμφωνία με τον ορισμό του Λεξικού (Μ[αμπινιώτη) βρίσκεται το απόσπασμα του Britton που παραθέτει ο κ. Βαρτζόπουλος (σελ. 29) όπου ο ευνουχισμός παρουσιάζεται ως η απολεσθείσα πλευρά της οιδιπόδειας, τριαδικής διαμόρφωσης του ψυχικού χώρου που δεν επιτρέπει τη συνειρμική ανάπτυξη των σκέψεων εφόσον παρεμποδίζει τη δημιουργική γονιμοποίησή τους: «Συνολικά η δυνατότητα του ανθρώπου να αναπτύσσει συνειρμούς οι οποίοι θα αποδίδουν τις ασυνείδητες κινήσεις του, θεωρείται ότι σχετίζεται με τη δημιουργία ενός τρίπλευρου ψυχικού χώρου, ο οποίος μορφοποιείται από τη δημιουργική συνουσία του γονικού ζεύγους και τη δυνατότητα του παιδιού να διατηρεί αυτήν τη φαντασίωση στο ασυνείδητο, με τον εαυτό του παρατηρητή, χωρίς ευνουχιστικές παρεμβάσεις, είτε στη δυνατότητα των γονιών τους να συνευρίσκονται είτε στη σχέση του μαζί τους και θα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να προκύψει ένα παιδί από αυτήν τη συνεύρεση. Ο ευνουχισμός που δημιουργεί την απολεσθείσα πλευρά (missing link) αυτής της οιδιπόδειας, τριαδικής διαμόρφωσης του ψυχικού χώρου, δεν επιτρέπει τη συνειρμική ανάπτυξη των σκέψεων εφόσον παρεμποδίζει τη δημιουργική γονιμοποίησή τους (Britton,1989)».

       Τι στηρίζει αυτήν την αμφισημία σχετικά με τον ευνουχισμό που δεν είναι και η μόνη;

Η εισήγηση του κ. Βαρτζόπουλου υπογραμμίζει πολλές αμφισημίες δίνοντας το έναυσμα για συζήτηση, όπως για παράδειγμα τη σχέση του ευνουχισμού με την πραγματικότητα:

Α) «Το βάρος της πραγματικότητας είναι εμφανές στην προσέγγιση του Freud. Η οπτική αντίληψη της διαφοράς των φύλων και οι αισθήσεις που δημιουργούνται λόγω της βιολογικής ωρίμανσης στη γεννητική περιοχή δίνουν γένεση στο άγχος ευνουχισμού και στα φαντασιώσεις που το συνοδεύουν» (σελ. 8) και στη σελίδα 26: «το άγχος ευνουχισμού έλκει την καταγωγή του από την αντίληψη της εξωτερικής πραγματικότητας…»

Β) «Η πιο ουσιαστική όμως αμφισβήτηση εκ μέρους του Freud του θεμελιώδους ρόλου της αισθητηριακής έκλυσης των φαντασιώσεων και της σεξουαλικότητας είναι η υιοθέτηση της άποψης των πρωταρχικών φαντασιώσεων. Οι φαντασιώσεις της σαγήνης, της πρωταρχικής σκηνής και του ευνουχισμού είναι σχήματα που δεν εξαρτώνται από την εμπειρία αλλά διαμορφώνουν τον τρόπο που το υποκείμενο αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα» (σελ.8).

Τι είναι ο «ευνουχισμός» λοιπόν; Αντίληψη πραγματικών διαφορών; Πρωταρχική φαντασίωση φυλογενετικά κληρονομούμενη; Εισαγωγή στην τάξη του συμβολικού μέσα από την αποτύπωση της απουσίας και της τομής; 

      Ας προσθέσουμε κι εμείς τη δική μας οπτική συνεισφέροντας σε αυτόν το Διάλογο. 

 

 

Download Free FREE High-quality Joomla! Designs • Premium Joomla 3 Templates BIGtheme.net